Meteen naar de inhoud

Maak het leerproces visueel met de leerladders & leerkuil

Leren kan soms ontzettend spannend, leuk en uitdagend zijn. Persoonlijk kan ik soms vergeten dat leren een proces is, daardoor lijkt het doel dat ik wil behalen een gigantische berg. Soms kan het zelfs voelen alsof het onmogelijk is. Leren kan ook ingewikkeld, pijnlijk en soms frustrerend zijn. 

Dit gevoel zie ik ook terug bij kinderen in de klas, jij vast ook. In dit artikel vertel ik over mijn favoriete metaforen die leren behapbaar kunnen maken. Ze helpen om het proces van leren visueel en toegankelijk te maken. De visuele ondersteuning zorgt voor herkenning en helpt kinderen (en volwassen) om uitdagingen aan te gaan.

Ik heb downloads en filmpjes gemaakt die je kunt gebruiken. Heb je zelf nog een andere interessante metafoor? Of heb je een mooie ervaring met deze materialen? Laat gerust een berichtje achter, ik ben benieuwd!

Waarom is het belangrijk om je te richten op het proces van leren?

In het boek Mindset, changing the way you think to fulfill your potential beschrijft Carol Dweck hoe een growth-mindset een voorwaarde is voor het leren. Je hebt dan een open en leergierige houding

Een persoon met een growth-mindset heeft de overtuiging dat je vaardigheden kunt ontwikkelen en oefenen. Je staat open voor feedback en wil graag leren van de fouten die je maakt. 

Deze growth-mindset stimuleer je onder andere door te aandacht te hebben voor het proces. Door te kijken naar de stappen die iemand heeft genomen om zich verder te ontwikkelen. 

Dweck beschrijft ook dat het hebben van een fixed-mindset ervoor kan zorgen dat je het leren als een groot en eng obstakel ziet. Je hebt de overtuiging dat je iets gelijk moet kunnen, in plaats van leren. Lukt het niet in één keer? Dan geef je op. Binnen een leerproces kunnen er ontzettend veel verschillende (negatieve) gevoelens en gedachten zijn die je tegenhouden om een uitdaging aan te gaan.

Misschien herken je dit gedrag bij één van de kinderen in jouw groep. Hij of zij schiet in de weerstand. Of misschien ontlopen zij de taak door ‘even’ naar de w.c. te gaan of hebben een potloodpunt die echt eerst even geslepen moet worden.

Om een growth-mindset te stimuleren, kan het helpen om te laten zien dat iets niet gelijk hoeft te lukken. Dat je de tijd hebt om dingen te oefenen om zo steeds een stapje beter te worden.

Het is waardevol om ervaringen met elkaar te delen. Praat over de fouten die zijn gemaakt en hoe je hier van kan leren. Bedenk bijvoorbeeld samen nieuwe strategieën voor een volgende keer. Zo vergroot je bewustzijn en inzicht van het leerproces. 

Stap voor stap leren met de leerladders

“Het is maandagochtend, tijd om een nieuw doel van de week te kiezen. Je geeft de kinderen eerst tijd om zelf na te denken, vervolgens mogen zij hun ideeën uitwisselen in tweetallen. Met de klas kies je één van de doelen om te oefenen. Samen maken jullie het doel concreet door het gedrag te beschrijven. 
De kinderen krijgen weer een moment voor zichzelf, dit keer om na te denken  over de vraag ‘op welke ladder sta jij?’. Degene die hier wat over wil vragen of vertellen krijgt de gelegenheid. Tot slot mogen de kinderen hun naam hangen bij de ladder die zij hebben gekozen.”

De eerste stap van een leerproces is het proberen.

Met mijn klas voer ik geregeld op deze manier een gesprek. Samen kijken we naar de vaardigheden die we willen oefenen. De poster kun je inzetten als hulpmiddel om op een oplossingsgerichte manier overlerente praten en hierop te reflecteren.

Je kan de metafoor natuurlijk ook gebruiken bij individuele gesprekken met kinderen. Samen kan je nadenken over wat hem of haar kan helpen om het doel te bereiken. Daarnaast bedenk je samen hoe hij of zij het doel kan oefenen. 

Kinderen kunnen zelf notities maken op dit bijpassende werkblad met de leerladders. Met deze poster van de leerladders kan je het leerproces visualiseren in de klas!

Voordat je de metafoor toepast, is het belangrijk dat je eerst de stappen van de ladders met de klas bespreekt. Leg de ladders uit aan de hand van jouw eigen leerervaringen. Het delen van jouw eigen leerproces, geeft de metafoor meer betekenis. Misschien kunnen de kinderen daarna zelf ook een voorbeeld geven.

Voorbeelden van leerprocessen die aansluiten bij de ervaringen van kinderen zijn bijvoorbeeld leren lopen, fietsen, lezen of een eigen boterham smeren. Kies een vaardigheid die de kinderen niet al te lang geleden hebben geleerd, zo sluit hij goed aan bij hun belevingswereld.


De leerkuil: hoe leren kan voelen

Als je een leeruitdaging aangaat, heb je vaak ergens tijdens het proces een moment van twijfel of onzekerheid. Je voelt dat het nieuw is, je bent aan het leren! Soms zit je vast en weet je niet hoe je verder moet. Op dat moment zit je in de leerkuil. Maar hoe kom je hier uit?

Met de juiste strategie, doorzettingsvermogen en lef klim je langzaam uit de leerkuil. Je komt tot een nieuw of dieper inzicht. Je hebt de nieuwe vaardigheid geleerd.

Als er geen moment is geweest waarbij de kinderen hun hersens hebben laten kraken of een nieuwe strategie ontdekken, kan je jezelf afvragen of het doel uitdagend genoeg was. Ga in dat geval samen zoeken naar een passende uitdaging.

Materiaal dat ik gebruik tijdens mijn begeleiding

De leerkuil is een metafoor uit het boek De leeruitdaging waarin James Nottingham beschrijft hoe je steeds zoekt naar een volgende stap dat aansluit bij de ontwikkeling van een kind (of jezelf). 

Deze metafoor heeft mij altijd geholpen om de klas te laten zien dat leren soms een onzeker gevoel kan geven. Maar ook dat dit gevoel voorbij kan gaan door uit de kuil te klimmen. Het gevoel hoort een beetje bij leren. Hun eigen houding en gedachten hebben hier ontzettend veel invloed op.

Naar aanleiding van de leerkuil kan je het met de kinderen hebben over het gevoel dat je hebt tijdens het leren. Maar ook de gedachten die je hebt, zijn die helpend of zorgen ze er juist voor dat je vast loopt? Hoe voelt het om een uitdaging aan te gaan? En is dat bij iedereen hetzelfde of verschillen we daarin?

Aan de hand van dit soort vragen kun je het inzicht in de eigen emoties en gevoel vergroten. Kinderen leren herkennen wanneer zij ‘in de kuil’ zitten. Ik heb gemerkt dat het bespreekbaar maken van deze emoties al ontzettend veel kan betekenen.

Voor mijn eigen praktijk Leerkriebels heb ik een verwerking gemaakt. Dit bestaat uit een korte animatie over de leerkuil met een daarbij passend werkblad met denkwolken. Hier kan het kind zelf zijn gedachte tekenen of schrijven. Misschien is het ook iets voor jou!

Even een moment om zelf na te denken

Klaar met lezen en bekijken? Voordat je gelijk aan de slag gaat met de leerkuil en/of de leerladders, nodig ik je uit om na te denken over jouw persoonlijke visie. Hoe kijk jij naar ontwikkelen en leren? Hoe kijkt jouw team hiernaar? En hoe zit het eigenlijk met jouw eigen leerproces en mindset? Mag je van jezelf fouten maken?

Leesvoer

Wil je meer lezen over de growth-mindset, leeruitdagingen en hoe je kinderen hierbij kan ondersteunen? Dan raad ik je deze boeken aan!

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *